GG Next

Vernieuwen en innoveren

UIT VRIJE WIL versus VRIJWILLIG

Geplaatst op: 28 november, 2014

Er zijn twee woorden die de laatste tijd frequent in de media opduiken, en die mij negen van de tien keer een zeer ongemakkelijk gevoel opleveren.
Het gaat om de woorden ‘participatiemaatschappij’ en ‘vrijwilligers’. In basis begrippen waar mijn hart van open gaat: in de participatiemaatschappij hebben we meer zorg en aandacht voor elkaar. En vrijwilligers vervullen taken – in de ruimste zin van het woord – die anders onuitgevoerd zouden blijven. Mooi toch!
Maar de wijze waarop beide woorden de laatst tijd in het nieuws zijn suggereert dat er een nieuwe lading of betekenis aan de woorden is toegevoegd. Het is heel subtiel, en het heeft me even gekost om er achter te komen waarom dat subtiele verschil zo’n nare bijsmaak oplevert.

In beginsel dragen voor mij zowel ‘participeren’ als ‘vrijwilliger’ het begrip ‘uit vrije wil’
met zich mee. En er speelt ook nog zo iets als ‘betrokkenheid’, ‘bevlogenheid’, ‘passie’.
Je participeert in de wijkraad, omdat je je wijk veiliger, mooier, leuker wilt maken. Je wordt jeugdleider van het D1-voetbalteam omdat je sporten gezond vind voor kinderen, en omdat je iets terug wilt doen voor de vereniging die jou of je kinderen een leuke tijd bezorgt, of heeft bezorgd.

Zoekend naar een oorzaak voor de nare bijsmaak die ik krijg als ik ‘participatie’ of ‘vrijwilliger’ hoor, kwam het woord MOETEN in me op. Anno 2014 lijkt participeren en vrijwilliger zijn niet meer iets te zijn wat je uit vrije wil, uit bevlogenheid of uit passie doet; het is iets wat MOET.
In de participatiesamenleving MOETEN we voor de buren en voor onze ouders zorgen. Als vrijwilliger bij de voetbalvereniging MOETEN we nu ook de accommodatie onderhouden en de parkeerplaats onkruidvrij houden. Soms is het lijntje tussen willen en moeten heel dun, maar ik zie toch de balans doorslaan: we MOETEN zorgen, we MOETEN gemeenschapstaken uitvoeren, we MOETEN gehandicapten in dienst nemen, en niet te vergeten: we MOETEN nog steeds belasting betalen.

En nu valt mijn kwartje: het is niet alleen die nare bijsmaak die me stoort, het stoort me ook
dat de logica ontbreekt. Want omdat de overheid MOET bezuinigen, MOETEN de burgers participeren, mantelzorger worden of vrijwilliger zijn.
Wordt het niet eens tijd om de vrije wil weer de ruimte te geven? Om mensen de vrijheid te geven om te kiezen? En om daarbij creativiteit in te roepen? Want het kan ook anders!

Bijvoorbeeld door kleinschalige werkgelegenheid te creëren: want misschien betaal ik liever wat meer contributie aan de voetbalvereniging dan dat ik op zaterdag onkruid moet wieden op de parkeerplaats. En dan kan de vereniging iemand inhuren voor een paar uurtjes per week.
Of bijvoorbeeld door een donatie te doen aan de dagopvang voor ouderen, zodat mijn bejaarde buurvrouw een aantal uren achter de geraniums vandaan kan.
Of doordat mijn moeder geen beroep doet op mantelzorg van haar buurvrouw, maar er voor kiest haar te betalen om de ramen te wassen en even een kopje koffie met haar te drinken op het moment dat buurvrouw ’s kinderen slapen of op school zijn.
En, beste overheid: dan niet meteen weer inhalig worden door subsidies te korten, of loonheffing te vragen voor mini-baantjes!
Meer betaalde werkgelegenheid, daar word ik dus vrolijk van. En in plaats van verplicht mantelzorger te worden stel ik me dan vrijwillig beschikbaar als bestuurslid van de voetbalclub.
Deal?

← Terug naar overzicht
vrijwilliger